Rủi ro nguồn thu
Tôi mất nguồn thu chính trong một đêm
Tháng 4, tôi lãi hơn 500 triệu đồng trong ba tuần. Tháng 6, shop của tôi bị khóa và mảng kinh doanh đó dừng hẳn. Không có cú sốc nào ở giữa để tôi kịp chuẩn bị.
Lưu ý. Bài này kể lại chuyện đã xảy ra với riêng tôi và những gì tôi rút ra. Đây không phải lời khuyên tài chính hay pháp lý, và con số của tôi không phải dự báo cho ai cả.
Chuyện đã xảy ra
Tôi bán áo polo. Bắt đầu từ một xưởng in nhỏ thời sinh viên, rồi chuyển sang áo trơn ghép logo để khỏi chết vì những đơn in tên riêng bị bom hàng. Mảng đó đi được nhiều năm. Đến dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, tôi tung mẫu áo polo logo kỷ niệm trên sàn thương mại điện tử. Ba tuần, lợi nhuận hơn 500 triệu.
Tôi làm đúng cái mà ai cũng làm khi thấy số đẹp: tăng tốc. Thuê nhà nguyên căn, mở thêm một shop thời trang nữa, đổ thêm tiền quảng cáo.
Hai tháng sau, sàn siết bản quyền. Những mẫu áo mang logo câu lạc bộ bóng đá bị gỡ, rồi shop bị khóa. Nguồn thu chính của gia đình tôi — vài chục đến một trăm triệu lợi nhuận mỗi tháng — biến mất, không có cảnh báo đủ sớm để tôi xoay.
Tôi không mất tiền vì bán dở. Tôi mất tiền vì toàn bộ thu nhập của tôi nằm trên một nền tảng mà tôi không sở hữu luật chơi.
Bốn điều tôi thấy ra, sau khi nhìn lại
1. Rủi ro thật nằm ở chỗ tôi không được quyền quyết định
Khi tôi đọc lại, điều làm tôi sập không phải thị trường, không phải đối thủ, không phải giá vốn. Là một thay đổi chính sách mà tôi không có tiếng nói nào trong đó. Mọi kênh bán đi thuê — sàn, mạng xã hội, chợ ứng dụng — đều có rủi ro này, và nó không hiện ra trong báo cáo lãi lỗ.
2. Món hàng nào có yếu tố bản quyền thì rủi ro không nằm ở tồn kho
Áo logo câu lạc bộ bán rất chạy, vì đúng thứ người ta muốn. Nhưng chính cái làm nó chạy là cái làm nó bị gỡ. Tôi đã từng bị khóa một lần trước đó rồi vẫn tiếp tục — vì doanh số che mất cảnh báo. Bài học: hàng mang thương hiệu của người khác không phải tài sản của mình, dù mình in ra nó.
3. Quỹ đệm phải tính theo tháng chi phí, không theo cảm giác an toàn
Khi lãi 500 triệu, tôi cảm thấy an toàn. Nhưng an toàn không phải là một cảm giác, nó là một phép chia: tiền đang có chia cho chi phí bắt buộc mỗi tháng. Lúc đó tôi chưa từng làm phép chia đó. Nếu tôi làm, tôi sẽ thấy phần lớn số lãi đã đi vào mở rộng, chứ không nằm chờ.
Chi phí bắt buộc của tôi lúc đó gồm tiền thuê nhà, tiền sinh hoạt và những khoản cố định khác — chúng không giảm đi một đồng nào khi doanh thu về 0.
4. Mở rộng theo một tháng đẹp là đang đặt cược, không phải đang đầu tư
Ba tuần không đủ để biết một mảng kinh doanh có bền hay không. Tôi đã nâng mức chi phí cố định của gia đình dựa trên một đợt bán theo dịp. Chi phí cố định thì rất khó hạ xuống, còn doanh thu theo dịp thì tự nó hạ.
Điều tôi làm khác đi, kể từ đó
- Không làm người bán tự vận hành kho và vận chuyển nữa. Tôi chuyển sang tiếp thị liên kết — không nhập hàng thì không gánh tồn, đổi lại hoa hồng mỏng hơn nhiều. Đây là một đánh đổi, không phải một nâng cấp.
- Không dựng thu nhập trên món hàng mang thương hiệu của người khác.
- Trước khi tăng chi phí cố định, tôi đòi hỏi nguồn thu đó phải chạy đủ ba tháng, không phải ba tuần.
- Mỗi khi mở một kênh mới, tôi viết sẵn một câu: nếu kênh này bị khóa sáng mai, tôi còn gì? Nếu câu trả lời là “không còn gì”, thì đó chưa phải một nguồn thu, đó là một lần may.
Chỗ này có thể đi sai
Tôi phải nói thẳng: hướng mới tôi đang đi — làm nội dung và tiếp thị liên kết — đến giờ vẫn chưa ra kết quả. Tôi đã có gần bốn tháng không thu nhập. Nên bạn đừng đọc bài này như một công thức thành công. Nó là một bản ghi chép về rủi ro, do một người vừa trả giá cho rủi ro đó viết.
Và nếu bạn đang có một nguồn thu đang chạy tốt trên một nền tảng, điều đáng làm hôm nay không phải là bỏ nó. Là bắt đầu một đường thứ hai trong lúc đường thứ nhất còn chạy.
Bài liên quan: Bốn tháng không có thu nhập: tôi cắt gì trước · 11 công việc và bài học đầu tiên về dòng tiền